Recensie Rose & Lis, een verstandshuwelijk tussen twee machten.

Door Paula Quint

Bloemensymboliek viert hoogtij.

In de Dekenkapel van de Pieterskerk in Utrecht presenteerde het ensemble voor laatmiddeleeuwse muziek Fala Música een programma met meerstemmige liederen in de zogenaamde Ars subtilior. Balladen en Rondeaus uit verschillende handschriften -heden ten dage te vinden in bibliotheken te Parijs, Chantilly, Utrecht en Leiden - zijn samengebracht onder de titel Rose & Lis, een verstandshuwelijk tussen twee machten. De gelijknamige ballade van de componist Egidius is de muzikale toonzetting van het huwelijk tussen Jeanne de Boulogne (Rose) en Jean Duc de Berry (Lis). Aan de hand van de bloemensymboliek, die in de middeleeuwen hoogtij vierde, valt een dergelijke titel eenvoudig te duiden. In die periode werd menig huwelijk gesloten om politieke redenen. Weinig liefde dus. De kunst trok zich daar weinig van aan. Dichters werden geïnspireerd tot prachtige teksten en de componisten schreven de mooiste muziek. De ballade Belle, bonne van Baude Cordier werd zelfs in de vorm van een hart genoteerd (zie afbeelding).

In de 14e eeuw ondervindt de muziek tal van vernieuwingen, die leiden tot stijlen als onder andere de Ars nova en de Ars subtilior. In de laatstgenoemde ontstond een hechte band tussen intellect, improvisatie en notatie. Complexe ritmische, melodische en harmonische structuren en het creëren van ingewikkelde bladspiegels (de componist Trebor schreef ook zijn naam bij voorkeur ook in spiegelbeeld), zijn typerend voor de tijdsgeest. De stijl beleeft een absoluut hoogtepunt in de muziek van Guillaume de Machaut.

Het ensemble Fala Música bewijst echter dat ook het werk van tijdgenoten zeer de moeite waard is.

Mami Irisawa (sopraan), Maurice van Lieshout (blokfluit), Hans Lub (vedel), Constance Allanic (gotische harp) en Christian Braun (schuiftrompet) zijn allen uitstekende musici. Het samenspel laat niet veel te wensen over. De sopraan schitterde met haar zeker voor het genre perfecte stem.

Toch moet worden vastgesteld dat het voor menig toehoorder soms wat moeizaam was de aandacht vast te houden. De muziek is niet makkelijk te doorgronden en de complexiteit ervan vereist een verfijnd oor. Bovendien was het door het ontbreken van een goede toelichting wat lastig de rode draad in het programma te begrijpen zonder voorafgaande verdieping in de materie. Meer afwisseling in de bezetting had zeker bijgedragen tot een wat levendiger geheel. Een solo voor bijvoorbeeld de harp – componist Baude Cordier bespeelde overigens zelf dit instrument – was absoluut op zijn plaats geweest.
Al met al was het voor de ingewijde toehoorder mogelijk je mee te laten voeren naar lang vervlogen tijden en dat was op zijn minst puur genieten.
Tot slot liet het ensemble zich verleiden tot een toegift. Een rondeau waarin niet de complexe ritmiek maar de melodie de boventoon voert.

Beoordeling op de schaal 1 tot 10: 7